|
Wat heeft vertrouwen eigenlijk te maken met ontwaken?
Niets. Ontwaken is absolute vrijheid realiseren: vrijheid, ongeacht wat. Deze vrijheid is volkomen en niet langer
een vorm van vrijheid die bepaald wordt door omstandigheden of voorwaarden. Wanneer we over vrijheid spreken denken we meestal aan vrijheid van meningsuiting, politieke vrijheid, of vrijheid in een relatie. Maar waarachtige vrijheid is vrij. Dit is vrijheid van een heel andere orde: niet langer gerelateerd aan een situatie, vrij van ideeën, vrij van bepalingen. Hier is vertrouwen niet langer van toepassing en betekenisloos.
Maar dit gesprek zou gaan over vertrouwen. Speelt vertrouwen dan geen rol op het pad naar ontwaken?
Vertrouwen speelt een hoofdrol op het pad naar ontwaken. Er zijn een aantal kwaliteiten die je op je innerlijke reis zeer van dienst kunnen zijn. Daar is
vertrouwen er een van, zoals ook eerlijkheid en moed. Vertrouwen vloeit voort uit zelfvertrouwen. Wat kun je beginnen zonder zelfvertrouwen? Hoe kun je fietsen zonder zelfvertrouwen? Wat voor kwaliteit heeft je werk, je vriendschappen, je leven, wanneer dat niet gedragen wordt door zelfvertrouwen. Zelfvertrouwen is je basis. Zonder zelfvertrouwen verkrampt en verlamt alles en blijft de poort van het levende leven gesloten.
En vertrouwen dan?
Wanneer er zelfvertrouwen is, komt vertrouwen van 'zelf'. Vertrouwen is het vermogen om toe laten, om te kunnen ontvangen, om te ervaren: een regenboog, de zang van een merel, de ochtenddauw, het drinken van
een glas water...... Mensen zeggen zo vaak dat ze geen vertrouwen hebben, maar zie eens hoe groot het vertrouwen is: je vertrouwt erop dat de bomen weten dat ze weer blaadjes gaan maken, dat je voeten weten hoe de volgende stap te zetten, je vertrouwt erop dat je een naam weet te herinneren. Vrijwel de hele dag leef je in vertrouwen, maar je ziet dit alles als vanzelf sprekend en je beseft niet hoe groot je vertrouwen al is.
Ja dat zal wel, maar ik maak me nogal zorgen over mijn werk…ik heb weinig vertrouwen of het allemaal wel goed komt.
"Of het allemaal wel goed komt……...” Eigenlijk
zeg je: "ik heb weinig vertrouwen of het allemaal goed komt naar het idee dat ik heb, zoals ik vind dat het moet zijn.” Dat is echter geen vertrouwen, maar een verwachting, een verhulde controle, een verborgen afspraak. Echt vertrouwen is daar waar vertrouwen geen onderwerp voor je is. Waar we vertrouwen tot een onderwerp maken, zijn we nog verwikkeld in een vorm van onderhandelen, in een afspraak, in controle, in waan, in angst.
Is het dan: vertrouwen dat het goed is?
Het leven leeft, met of zonder mijn vertrouwen. Heeft de regen mijn vertrouwen nodig? Of de sneeuwklokjes? Of de branding in Bloemendaal?
Wat is vertrouwen dan?
Vertrouwen is een kinderhand.
Vertrouwen is jezelf uit handen geven.
Echt vertrouwen is blind,
een toevertrouwen aan niet-weten.
En dit toevertrouwen is overgave,
waarmee je niet langer overal tussen
komt
en een wal opwerpt
middels een verklaring,
een verwachting,
een interpretatie.
En je Guru vertrouwen, wat is dat dan?
Lang geleden vertelde mijn leraar Alexander Smit dat Nisargadatta slechts kort bij zijn leermeester Siddharameswhar Maharaj was geweest toen deze stierf. Maar in die korte tijd had hij enkele indringende woorden in het hart van zijn leerling ge-etst: Tat tvam asi: Dit is wat je bent. Dit: het open geheim, waar geen woorden reiken, ongeboren, altijd aanwezig, grenzeloos, onaantastbaar, onveranderlijk. Siddharameswhar zei: 'Dit,
Nisargadatta, realiseer wat dit werkelijk betekent'. Nisargadatta geloofde en vertrouwde zijn meester volkomen. En dit vertrouwen en het focus van Nisargadatta en zijn intense verlangen om tot vrijheid te komen, dreef hem tot volledige overgave en deed hem ontwaken. Deze kwaliteit van
twijfelloos vertrouwen in je Guru is uitzonderlijk en toch voor iedereen beschikbaar. Wanneer de leerling rust in dit vertrouwen wordt hij geleegd van ideeën en gelouterd door het vermogen van het woord en de kracht van de Guru. Deze mysterieuze samenwerking tussen de belangeloze leraar en de gepassioneerde leerling diept alle kracht in de leerling zelf op, de kracht om kwetsbaar te mogen zijn, alles toe te laten en tot overgave te komen.
Maar je zei zojuist dat in het ontwaken vertrouwen betekenisloos is. Wil je daar iets meer over zeggen?
Op je pad verandert vertrouwen van betekenis en van kleur. Je reist van zelfvertrouwen naar vertrouwen en van vertrouwen naar Zelfvertrouwen. 'Het Zelf' vertrouwen, zonder voorbehoud…. De Guru kan daar het symbool voor zijn, en je dienstbaar zijn als brug, zoals in het leven van Nisargadatta. Wanneer je je leven leeft op het kompas van waarheid, ontdek je dat de ideeën die je gekoesterd, beschermd en verdedigd hebt hun gewicht
verliezen. Alle belang en betekenis verbleekt en je realiseert je dat geen enkele vorm of gedachte substantie en realiteit heeft. Dat is een verbijsterende onthulling, hilarisch en bevrijdend.
In het zien wat werkelijk waar is, worden de concepten, zoals bijvoorbeeld 'vertrouwen', geleegd. Zo transformeert het concept vertrouwen tot geleefd
vertrouwen, waarmee je niet langer meer weet wat het is. Je ontdekt dat je aan alle ideeën alleen maar betekenis hebt toegekend. En dat geldt zelfs voor het woord 'ik', het standpunt van waaruit alles gemeten, vergeleken en bepaald wordt. Laatst zei iemand tegen me: ´Ik wil graag alleen zijn, maar vraag me af of ik me zo niet isoleer.´ Kijk eens naar wat je dan eigenlijk zegt. Waar wil je aan afmeten of jij je isoleert? Aan een
ander idee? Zoals je denkt te moeten zijn sociaal gezien, zoals je dit is geleerd is, wat je moeder daar van vond, of je collega's? 'Ik' is het brandpunt van waaruit het ondeelbare leven gespleten wordt. Maar dat kan niet, het is allemaal verbeelding. 'Ik' is een concept en zolang je gelooft iemand te zijn, is dit de bron van alle lijden. Alle ideeën zijn niet meer dan een aanname, een misverstand, waarmee je het leven hebt ingeperkt. En de wortel van alle waan is nu juist het geloof in de realiteit van dat idee: 'ik'. Zie, breek de ketens van onwetendheid en leef vrijheid!
Maar als 'ik' er niet ben, dan ben ik dood.
In het ontwaken sterft de dood.
Ik heb veel gedaan voor mijn ontwaken, veel gestudeerd en gelezen. Dat brengt me niet verder meer en nu wacht ik vol vertrouwen af en hoop tot realisatie te komen.
Je hebt heel veel ontdekt en je hebt een diep zicht. Nu ben je in een fase van je ontwakings-reis gekomen waarin je gereedschap, wat je lang tot dienst is geweest, niet meer werkt en 'doen' je niet langer dient. Al wat je lang heeft meegevoerd, die ooit zinderende woorden als zelfrealisatie, vrijheid, vrede of liefde zeggen je niets meer. Maar let op, je wacht, en hiermee werp je een hengel uit naar de toekomst, naar het grote doel,
waar je nog steeds een beeld van hebt. Je vertrouwen heeft je de moed gegeven om steeds dieper en subtieler te zien. Maar van deze voor lange tijd vruchtbare concepten als vertrouwen en hoop, heb je een comfortabel voertuig gemaakt, waarmee je nog steeds ergens naartoe wilt. Je kunt werkelijk niets meenemen door de poort van bevrijding. Leef niet langer met vertrouwen aan je zijde, maar belichaam vertrouwen totaal, lééf het.
Verlaat jezelf niet meer,
laat tijd niet langer toe,
geef ook hoop en verwachting op
en durf met lege handen te staan,
nu, hier.
Met de moed der naakte waarheid.
Ik bedoel dat ik erop vertrouw dat ik me nu over kan geven.
Wie geeft zich over aan wat? Het werk is gedaan.
Rust in jezelf, rust alleen nog maar en ontspan.
De concepten zijn doorleefd
en geleegd.
Niet langer vertrouwen
in,
niet langer vertrouwen
dat,
niet langer vertrouwen.
Rust in
overgave
en leg je leven in Gods
handen.
Hier is geen tijd,
noch verworvenheid
noch weten.
Alles weet zichzelf.
| 